مشخّص بودن صفات فردى مانع از آن نیست که به علل و انگیزه‏هاى نفسانى باطل در جایگاه حق قرار گیرد و مدّعیان دروغین ادّعاى حقّانیت نمایند.

چه بسیار در تاریخ پرماجراى بشر که افراد ادّعاى امامت یا نبوّت و حتى خدائى کرده‏اند. امّا نکته مهم در این‏جا آن است که خداوند حکیم، محبّت خود را بر انسان‏ها تمام فرموده است تا همگان از روى بینه و دلیل روشن، هدایت یا گمراه شوند:

«انّا هدیناه السّبیل، امّا شاکراً و إمّا کفوراً»

در این‏جا برخى انگیزه‏هاى ادّعاى مهدویت و انتساب به آن را اشاره می‌کنیم:

1) ریاست‏طلبى و جاه‏طلبى: از آن‏جا که مقام امام دوازدهم و مصلح غیبى جهان مقام بى‏بدیل الهى است مدّعیان به خیال نیل به آن مقام، ادّعاى مهدویت کرده‏‌اند.

2) همکارى با دربار خلفا و پادشاهان: خصوصاً خلفاى عباسى براى دوام حکومت خود مدّعیان مهدویت را تقویت مى‏کردند تا از این راه جاى پاى خود را مستحکم‏‌تر سازند مانند منصور دوانیقى خلیفه عباسى که از محمّدبن عبداللَّه در ادّعاى مهدویت طرفدارى کرد.

3) دنیاطلبى و حرص جمع مال: مرجع اصلى و اختیاردار مصرف حقوق شرعى، مقام امامت است بنابراین گروهى به طمع جمع مال و رسیدن به مطامع دنیا مدّعى چنین مقامى شده‏‌اند.

4) نشر عقاید فاسد و انحرافى.

5) انحراف مردم از اندیشه انتظار مصلح حقیقى جهان.

6) خستگى و ستوه مردم از ستم و بیداد حاکمان: که سودجویان در تاریخ از این زمینه استفاده کرده و مدّعى مقام مهدویت شده‏اند. البته گاه افرادى به انگیزه مبارزه با ظلم کسانى را به این مقام نسبت داده‏اند بدون آن‏که خود آن افراد ادّعایى کرده باشند از جمله مهدى خوانده‏‌شدگانى که خود ادّعا نکردند محمد حنفیه است و دیگرى زیدبن على‏بن حسین‏^{علیه السلام} که در برابر امویان قیام کرد و پیروانش او را مهدى خواندند.